Kwalitatieve interviews coderen: zo maak je een codeboek
Zo bouw je een codeboek voor kwalitatieve interviews op, met codenamen, definities, inclusie- en exclusiecriteria, voorbeelden, verwante codes en een wijzigingslogboek.
Een code geeft een regel voor het indelen van passages
Twee onderzoekers kunnen hetzelfde thema dezelfde naam geven en toch andere stukken markeren. Bij ‘vertrouwen’ alleen blijft onduidelijk of het gaat om beloften, openheid, eerdere ervaringen of het gevoel van de deelnemer. Een codeboek legt de grenzen vast zodat je keuzes aan de hand van voorbeelden kunt bespreken.
De manier van coderen hangt af van de onderzoeksmethode. Bij reflexieve thematische analyse heeft de onderzoeker een andere rol dan bij codering in een team met afgesproken regels. Bepaal eerst het onderzoeksstandpunt en het doel en kies dan hoe je codes vastlegt.
Ontwikkel codes aan de hand van echte passages
Formuleer de analysevraag
Schrijf op wat je wilt begrijpen en welke interviews erbij horen. Een code die losstaat van de vraag kan interessant zijn zonder deze analyse te helpen.
Lees de interviews eerst helemaal
Lees een paar verschillende interviews van begin tot eind en maak aantekeningen. Kijk verder dan zoekresultaten op trefwoorden. Dezelfde woorden kunnen verschillende betekenissen hebben en één thema kan op allerlei manieren worden verwoord.
Beschrijf elke code
Geef de code een korte naam, definitie, inclusie- en exclusiecriteria en voorbeelden. Noem verwante codes en leg uit hoe je ertussen kiest. Anonimiseer voorbeelden en bewaar genoeg tekst om de context te herkennen.
Test het codeboek en bewaar versies
Pas het toe op een nieuwe passage of bekijk samen een steekproef. Leg vast waar de regel tekortschiet: de code is te breed, overlapt met een andere of verbergt een uitzondering. Documenteer wijzigingen en bepaal of eerder gecodeerd materiaal opnieuw moet worden bekeken.
Verwachtingen en werkelijke ervaringen onderscheiden
Dit is een fictief oefenvoorbeeld. Namen, omstandigheden en resultaten dienen alleen om de werkwijze uit te leggen.
Ik dacht dat ik binnen een uur antwoord zou krijgen, maar meestal wachtte ik tot de volgende dag. Na de tweede keer ben ik eerder gaan schrijven.
Je kunt dit fragment coderen als ‘verwachte reactietijd’, ‘ervaren vertraging’ en ‘aanpassing van gedrag’ als die codes bij de onderzoeksvraag passen. ‘Slechte dienstverlening’ is te beoordelend. De deelnemer beschrijft een verschil en een handeling zonder noodzakelijkerwijs zo’n algemeen oordeel te geven.
Trek per code een grens. Gebruik bijvoorbeeld ‘aanpassing van gedrag’ wanneer iemand na een ervaring daadwerkelijk anders gaat handelen. Een voornemen kan onder een verwante code vallen. Het voorbeeld is fictief.
| Code | Opnemen | Uitsluiten |
|---|---|---|
| Verwachte reactietijd | Gewenste reactietijd genoemd | Alleen werkelijke duur |
| Ervaren vertraging | Een concreet geval van wachten | Algemene mening zonder voorbeeld |
| Aanpassing van gedrag | Handeling veranderd | Alleen voornemen |
| Onduidelijk | Te weinig context | Gedwongen keuze |
Codebeschrijving
Bewaar codebeschrijvingen en het wijzigingslogboek bij de gegevens. Neem geen onnodige identificerende gegevens op.
Codenaam: Verband met de onderzoeksvraag: Definitie: Opnemen als: Uitsluiten als: Passend voorbeeld: Grensgeval: Verwante codes: Keuzeregel: Auteur / datum: Versie: Reden voor wijziging: Moeten eerdere passages opnieuw worden gecodeerd?
Controleer de grenzen van de codes
- Elke code is verbonden met de analysevraag.
- Er zijn inclusie- en exclusiecriteria en een grensgeval.
- Het oordeel van de onderzoeker blijft gescheiden van de woorden van de deelnemer.
- Wijzigingen hebben een versie en een reden.
Een nadere blik
Hoeveel codes heb je in het begin nodig?
Er is geen universeel aantal. Begin met een hanteerbare verzameling rond de vraag en pas die aan de gegevens en methode aan.
Moeten analisten het altijd eens zijn?
Dat hangt af van de aanpak. Bij teamcodering helpen verschillen om regels aan te scherpen. Bij reflexieve analyse hoeft dezelfde codering geen doel te zijn.